Tork konvertörü , otomatik vitesli araçlarda motor gücünün tekerleklere iletilmesini sağlayan temel parçalardan biridir. Araç ilk hareket ettiğinde devreye girerek kalkışın daha yumuşak olmasına yardımcı olur ve sürüş konforunu artırır. Bu sayede otomatik şanzımanlı araçlar, dur-kalk trafikte sarsıntısız ve rahat bir kullanım sunar.
Tork konvertörü, otomatik şanzımanlı araçlarda motor ile şanzıman arasında yer alan ve motorun ürettiği dönme gücünü (torku) şanzımana ileten hidrodinamik bir aktarma elemanıdır. Manuel araçlardaki debriyajın görevini üstlenir; ancak bunu mekanik bir temasla değil, şanzıman yağı üzerinden gerçekleştirir. Özellikle araç ilk hareket ettiğinde veya düşük hızlarda, motorun ürettiği torku artırarak ağır yük altında bile akıcı bir kalkış sunar. Bu sayede otomatik şanzımanlı araçlar, dur-kalk trafikte ve yokuşlarda daha konforlu bir sürüş sağlar.
Tork konvertörü, kapalı bir muhafaza içinde çalışan ve birbirleriyle uyumlu şekilde görev yapan birkaç temel parçadan oluşur:
Pompa, motorun krank miline doğrudan bağlıdır ve motor çalıştığı sürece onunla birlikte döner. Dönerken şanzıman yağını merkezkaç kuvvetiyle dışa doğru savurur ve sistemdeki hidrodinamik akışı başlatır. Bu hareket, tork konvertörünün “enerji kaynağı” olarak düşünülebilir.
Türbin, şanzıman giriş miline bağlı olan parçadır. Pompa tarafından hızlandırılan yağın türbin kanatlarına çarpmasıyla dönmeye başlar. Bu dönüş hareketi, motor gücünün şanzımana ve dolayısıyla tekerleklere iletilmesini sağlar. Pompa ne kadar hızlı dönerse, türbin de o kadar fazla enerji alır.
Statör, pompa ile türbin arasında konumlanır ve tork konvertörünün en kritik parçalarından biridir. Yağın türbinden geri dönen akışını yönlendirerek pompanın dönüş yönüne destek olacak şekilde yeniden düzenler. Bu sayede yağın enerjisi boşa gitmez ve torkun katlanması sağlanır. Bu özelliği nedeniyle statör, sistemin “beyni” olarak da tanımlanır.
Tork konvertöründe güç aktarımı, katı bir bağlantı yerine tamamen şanzıman yağı üzerinden gerçekleşir. Bu sıvı hem gücü iletir hem de sistemin soğutulmasına yardımcı olur. Aynı zamanda titreşimleri sönümleyerek daha yumuşak bir sürüş hissi yaratır.
Kilitli kavrama, belirli hızlara ulaşıldığında (genellikle sabit hızla seyir halinde) devreye girer. Bu mekanizma, pompa ile türbini mekanik olarak kilitleyerek aradaki kaymayı ortadan kaldırır. Sonuç olarak güç kaybı azalır, yakıt tüketimi düşer ve daha verimli bir sürüş sağlanır.
Tork konvertörlü şanzıman , motor gücünü tekerleklere iletmek için mekanik bir debriyaj yerine hidrolik (sıvı) sistem kullanan, tam otomatik bir şanzıman türüdür. Bu sistemde motor ile şanzıman arasındaki bağlantı, tork konvertörü sayesinde sürekli ve kontrollü şekilde sağlanır. Araç dururken motorun stop etmemesi, kalkış anında ise torkun artırılarak aracın yumuşak ve sarsıntısız şekilde hareket etmesi bu yapının en önemli avantajlarıdır.
Manuel şanzımanlı araçlardan farklı olarak debriyaj pedalı bulunmaz. Vites değiştirme ve güç aktarımı süreçleri, sürücünün herhangi bir müdahalesine gerek kalmadan tamamen otomatik olarak gerçekleşir. Bu da özellikle şehir içi trafikte daha konforlu, akıcı ve kesintisiz bir sürüş deneyimi sunar.
Tork konvertörlü şanzıman , motor gücünü şanzımana doğrudan mekanik temasla değil, şanzıman yağı üzerinden hidrolik olarak ileten bir sistemle çalışır. Bu yapı sayesinde güç aktarımı kesintisiz, geçişler ise yumuşak ve konforlu olur.
Sistemin temelinde pompa, türbin ve statörün şanzıman yağı aracılığıyla birbiriyle etkileşimi yer alır. Çalışma prensibi, karşılıklı duran iki pervaneden birinin oluşturduğu akışın diğerini harekete geçirmesine benzetilebilir. Buradaki fark, hava yerine şanzıman yağı kullanılmasıdır. Motorla birlikte dönen pompa, yağı türbine doğru yönlendirir; türbin ise bu akışkanın enerjisiyle dönerek gücü şanzımana aktarır. Katı bir bağlantı olmadığı için sürüş sırasında sarsıntı hissedilmez.
Tork konvertörlü şanzımanın çalışma mantığı üç temel aşamada açıklanabilir:
Tork konvertörlü şanzımanlar; sundukları yüksek sürüş konforu, dayanıklılık ve kullanım kolaylığı sayesinde otomatik vites sistemleri arasında uzun yıllardır yaygın olarak tercih edilir. Özellikle dur-kalk trafikte ve ağır araçlarda sağladığı akıcı güç aktarımı önemli bir avantajdır. Buna karşılık, hidrolik çalışma prensibi nedeniyle yakıt tüketimi ve verimlilik açısından bazı sınırlamaları bulunur. Bu nedenle tork konvertörlü şanzımanlar, konfor ve dayanıklılığı ön planda tutan kullanıcılar için ideal bir seçenek olarak öne çıkar.
Tork konvertörlü şanzımanlar, sürüş konforunu ve dayanıklılığı ön planda tutan kullanıcılar için ideal bir otomatik vites çözümüdür. Özellikle şehir içi trafikte sık kullanılan, yumuşak kalkış ve sarsıntısız vites geçişi beklenen araçlarda güçlü bir avantaj sunar. Yüksek performanstan ziyade uzun ömür, stabil sürüş ve kullanım rahatlığı arayan sürücüler için doğru tercihler arasında yer alır.
Tork konvertörlü şanzımanlar dayanıklı sistemlerdir; ancak zamanla yağın özelliğini kaybetmesi veya iç bileşenlerde oluşan aşınmalar bazı arıza belirtilerine yol açabilir. Bu belirtilerin erken fark edilmesi, hem yüksek onarım maliyetlerinin önüne geçilmesini sağlar hem de şanzımanın kullanım ömrünü uzatır. Özellikle sürüş sırasında hissedilen titreşimler, vites tepkilerindeki değişimler ve alışılmadık sesler dikkatle takip edilmelidir.
Tork konvertörlü şanzımanlar, ATF (Automatic Transmission Fluid) adı verilen özel bir şanzıman yağı ile çalışır ve bu yağ sistemin sağlığı açısından kritik öneme sahiptir. Üretici tavsiyelerine bağlı olarak genellikle 60.000 – 100.000 km aralığında yağ değişimi yapılması önerilir.
Düzenli bakım ve doğru yağ kullanımı, tork konvertörlü şanzımanların uzun ömürlü ve sorunsuz çalışması için kritik öneme sahiptir. Bu nedenle araç bakım süreçlerinin geciktirilmemesi, üretici tavsiyelerine uygun periyodik bakım planlarının takip edilmesi büyük önem taşır. Şanzıman sağlığını korumak için zamanında yapılan şanzıman yağı değişimi hem sürüş konforunu artırır hem de yüksek onarım maliyetlerinin önüne geçer. Aracınızın bakım kapsamına göre güncel oto servis fiyat listesi bilgilerine ulaşarak bakım ihtiyaçlarınızı Brisa güvencesiyle Otopratik ile planlayabilir, dilerseniz online araç bakım randevusu alabilirsiniz.
Bakım
Randevu Al
