AEB, yani Otonom Acil Frenleme; öndeki araç, yaya veya bisikletliyle çarpışma riskini algıladığında sürücüyü uyaran ve gerekli koşullarda otomatik olarak frenleme yapabilen bir sürüş destek sistemidir. Sistem, çarpışmayı önlemeyi veya çarpışma gerçekleşecekse hızı azaltarak etkisini sınırlamayı amaçlar. AEB sürücünün yerine geçmez; sürüş güvenliğini destekleyen elektronik bir sistemdir.
AEB sistemi aracın çevresini sensörlerle takip eder. Sensörlerden gelen veriler elektronik kontrol ünitesi tarafından değerlendirilir. Sistem olası bir çarpışma riski belirlediğinde genel olarak şu aşamalar izlenir:
AEB'nin çalışma hızı ve hangi nesneleri algılayabildiği araç modeline ve kullanılan teknolojiye göre değişir. Bu nedenle sistemin özellikleri araç üreticisinin teknik bilgileri üzerinden değerlendirilmelidir. Sistemin doğru çalışabilmesi için periyodik bakım konusunda özenli olmanız önerilir.
AEB sistemlerinde kullanılan sensörler araçtan araca değişebilir. En yaygın teknolojiler radar ve kameradır. Bazı sistemlerde lidar veya ultrasonik sensörlerden de yararlanılır.
Radar, öndeki nesnelerin konumu ve hareketi hakkında veri sağlar. Kamera, nesnelerin şekil ve sınıfını belirlemede kullanılır. Lidar, lazer ışığıyla çevrenin mesafe ve konum bilgilerini oluşturabilir. Ultrasonik sensörler ise özellikle kısa mesafelerde destekleyici veri sağlar.
Birden fazla sensörün verilerinin birlikte değerlendirilmesine sensör füzyonu denir. Bu yaklaşım, farklı sensörlerin güçlü yönlerinden yararlanarak çevrenin daha kapsamlı algılanmasına yardımcı olur.
AEB sistemleri yalnızca öndeki araçları algılamakla sınırlı değildir. Araçtaki donanıma ve yazılıma göre farklı senaryolara yönelik çalışabilir:
Her AEB sistemi bu özelliklerin tamamına sahip olmayabilir. Fonksiyonların kapsamı araç modeline göre kontrol edilmelidir.
AEB ile ABS farklı görevleri olan sistemlerdir. AEB, çarpışma riskini algılayarak gerektiğinde otomatik frenleme başlatabilir. ABS ise frenleme sırasında lastiklerin kilitlenmesini önleyerek direksiyon hâkimiyetinin korunmasına yardımcı olur. Özetle AEB ne zaman fren yapılması gerektiğine, ABS ise sert frenleme sırasında lastiklerin nasıl kontrol edileceğine odaklanır.
Türkiye'de AEB'ye ilişkin teknik şartlar, AB/2019/2144 esas alınarak hazırlanan araç tip onayı mevzuatı kapsamında düzenlenmiştir. Düzenlemede M1 ve N1 kategorisindeki araçlar için gelişmiş acil frenleme sistemlerinin belirli şartları karşılaması öngörülür. Uygulama tarihleri araç kategorisine ve tip onayı durumuna göre kademeli olarak belirlendiğinden, güncel takvimin ilgili mevzuat üzerinden teyit edilmesi gerekir.
AB'de ise Genel Güvenlik Tüzüğü kapsamında otomatik frenleme sistemleri, yeni tescil edilen araçlar için 7 Temmuz 2024 itibarıyla zorunlu güvenlik ekipmanları arasına girmiştir.
AEB uyarı ışığının yanması, sistemin normal şekilde çalışmadığını veya geçici olarak devre dışı kaldığını gösterebilir. Kamera ya da radarın kirlenmesi, buzlanması veya görüşünün engellenmesi buna neden olabilir. Sensör hizasının bozulması veya elektronik bir arıza da uyarı oluşturabilir.
AEB ışığı yanıyorsa sensörlerin fiziksel durumu kontrol edilmeli ve uyarı devam ediyorsa arıza tespiti yapılmalıdır. Gösterge panelindeki diğer uyarılar için gösterge ve uyarı lambaları kontrolü de önerilir.
AEB'nin doğru çalışması yalnızca yazılım ve sensörlere bağlı değildir. Kamera, radar, fren sistemi, lastikler ve aracın genel mekanik durumu da sistemin müdahalesini etkiler.
Ön camın değiştirilmesi, tamponun onarılması veya sensörlerin bulunduğu bölümlerde işlem yapılması sonrasında kamera ve radar hizası değişebilir. Süspansiyon veya yürüyen aksamda yapılan işlemler de sensörlerin referans konumlarını etkileyebilir. Tampon ve gövde onarımlarında kaporta boya işlemlerinin ardından sensörlerin konumu değerlendirilmeli, yürüyen aksam işlemleri sonrasında ise rot ayarı kontrolü yapılmalıdır.
AEB frenleme komutu verse bile aracın durma performansı fren sistemine ve lastiklerin yol ile temasına bağlıdır. Aşınmış balatalar ve diskler fren performansını olumsuz etkiler; gerektiğinde fren balatası değişimi ve fren disk değişimi yapılmalıdır.
Fren hidroliğinin durumu da fren sisteminin çalışma performansı açısından önemlidir. İhtiyaç halinde fren hidroliği değişimi değerlendirilmelidir. Ayrıca doğru basınç ve yeterli diş derinliği için düzenli lastik hava kontrolü yapılmalıdır.
Hayır. AEB bir sürücü destek sistemidir ve sürücünün dikkatinin yerini tutmaz. Yoğun yağış, sis, kar, kirli veya kapalı sensörler ve bazı karmaşık trafik durumları sistemin algılama performansını etkileyebilir. Bu nedenle sürücü yolu takip etmeli, güvenli takip mesafesini korumalı ve gerektiğinde frene kendisi müdahale etmelidir.
AEB gibi sürüş destek sistemlerinin doğru çalışması için elektronik sistemlerin yanında aracın fren, lastik ve yürüyen aksamının da düzenli kontrol edilmesi gerekir. Kapsamlı bir oto check-up, aracın genel teknik durumunun değerlendirilmesine yardımcı olur.
Türkiye'nin en güvenilir hızlı bakım servisi Otopratik noktalarında fren ve sensör kontrolleriniz uzman ekipler tarafından yapılır. Güncel hizmetleri servis fiyat listesinden inceleyebilir, size uygun oto servis noktalarından destek alabilir ve online araç bakım randevunuzu oluşturabilirsiniz.
Araç Bakımı
Randevu Al
